راهکارهای کاربردی مدیرت آفت تریپس

۲۷ مرداد ۱۴۰۵ مدیریت کشاورزی ، مدیریت آفات و بیماری های گیاهی تریپس

تریپس‌ها، حشراتی ریز و باریک با بال‌های حاشیه‌دار و قطعات دهانی نامتقارن منحصر به فرد هستند. حشره‌شناسان تقریباً ۷۷۰۰ گونه از آنها را شناسایی کرده‌اند؛ آنها به همراه گیاهان مختلف میزبان خود، در سراسر جهان پراکنده شده‌اند.

شکل شناسی

مراحل زیستی این آفت شامل تخم، دو سن لاروی ) لارو سن اول و سن دوم)، پیش شفیره، شفیره و بالغ است.

حشرات کامل: طول بدن حشره ماده 1 تا 1/2 میلیمتر بوده، بدن آن باریک و به رنگ زرد کمرنگ تا قهوه ای روشن است. شاخک 7 مفصلی و زردرنگ است. حشرات ماده دو جفت بال کشیده و باریک دارند که حاشیه جلویی و عقبی هر دو جفت بال ریشکدار است. انتهای شکم حشره ماده تخم ریزی قرار دارد که از دو اره ظریف و خمیده تشکیل شده است. حشرات نر کمی کوچکتر از ماده ها هستند و بالها در آنها کوچکتر از ماده ها بوده و یا وجود ندارد.

تخم: تخمها در ابتدا سفید شفاف بوده و طول آنها 25/0میلیمتر است. تخمها داخل بافت گیاه قرارداده می شوند و نمی توان آنها را با چشم غیرمسلح مشاهده کرد.

لارو: لارو این آفت مایل به سفید تا زرد رنگ است. شاخک های آن کوتاه بوده و به سمت جلوی بدن امتداد یافته اند. لاروها اغلب در پشت برگ گیاه میزبان فعال می باشند. چشم های آنها کوچک و قرمز رنگ است. این حشره دو مرحله لاروی دارد و پس از پوست اندازی به مرحله پیش شفیره وارد می شود. پیش شفیره، دارای رنگ زرد، چشمان قرمز و بالهای کوتاه است.

شفیره: شفیره ها کمی بزرگتر و دارای بالها و چشمان درشتتر از مرحله پیش شفیرگی هستند. رنگ بدن متمایل به زرد است که با افزایش سن به تیرگی تمایل می یابد. در این مرحله، شاخکها رو به بالا و عقب به روی سر قرار دارند. حشره در مراحل پیش شفیرگی و شفیرگی تغذیه ای ندارد.

زیست شناسی: این حشره زمستان را به صورت لارو روی گیاه، شفیره و یا حشرات بالغ در خاک، بقایای گیاهی و یا علفهای هرز به سر می برد. این حشره به طریق ماده زایی تولیدمثل می کند. در مواردی به ازای هر 100 حشره ماده یک حشره نر داخل جمعیت دیده می شود. حشره ماده تخمها را توسط تخم ریز خود به طور انفرادی در داخل بافت گیاه زیر اپیدرم قرار می دهد. تخمها پس از 4 الی 5 روز تفریخ می شوند. در دمای 22 - 23 درجه سلسیوس مرحله لاروی 5/6 - 5 روز و دوره پیش شفیره و شفیره 5/3 – 5/4 روز طول می کشد. هر حشره ماده روزانه حداکثر 12 و حداقل 6 عدد تخم و طی دوره عمر خود درمجموع 60 - 50 عدد تخم می گذارد. حشرات کامل پرواز حقیقی ندارند و تنها قادرند از یک گیاه به گیاه دیگر بجهند ولی مسافتهای طولانی را توسط باد طی می نمایند. این آفت بسته به شرایط محیطی دارای چندین نسل در سال است.

خسارت: لاروها و آفت بالغ با استقرار در پشت برگها و خراش دادن بافت گیاه توسط قطعات دهانی خود، از شیره گیاهی تغذیه نموده و با تزریق توکسین همراه با بزاق خود به داخل گیاه، سبب ایجاد لکه های نقرهای رنگ می شوند. در کنار این لکه ها، فضولات سیاهرنگ حشره نیز دیده می شود. تغذیه تریپس با صدمه به سطح سبز گیاه و کاهش فتوسنتز باعث رنگ پریدگی و در خسارت شدید پژمردگی گیاه می شود. صدمه این آفت کیفیت و بازدهی محصول را کاهش می دهد به خصوص در هوای گرم و خشک که شرایط مناسب برای تولیدمثل آن است. ضمن اینکه برخی از ویروسها و بیماریهای گیاهی نیز از طریق این حشره به گیاهان سالم منتقل می شوند.